Of kijk eens niet naar de winkels, maar naar de mensen, die zich allemaal, gewapend met boodschappentassen, als een vreemd soort kuddedieren door de straten voortbewegen. Bezig met kopen, kopen en nog eens kopen. Zien ze er blij uit?

Leef niet boven je stand Hoe komt het dat de één altijd op zwart zaad zit of girorood staat, en de ander met hetzelfde inkomen kan sparen? Heeft het iets te maken met dik doen, met ‘het goede heertje’ spelen of ben je allerlei verplichtingen aangegaan waar je niet aan kunt voldoen? Als er een ramp gebeurt, de wasmachine begeeft het en repareren is niet meer mogelijk, dan haalt de ene persoon gewoon iets van zijn spaarrekening. De ander moet met een dramatisch verhaal zijn familie en kennissen af om geld te lenen.

Als je boven je stand leeft, geef je meer uit dan je verdient. Dat kan een hele tijd goed gaan, omdat je leningen kunt sluiten bij een bank. Realiseer je dan wel dat je voor zo’n lening een behoorlijk hoge rente moet betalen, waardoor je kosten nog meer stijgen. Hoe groter het bedrag dat je leent, des te meer rente je betaalt. En hoe lastiger het is om het af te lossen of om een onverwachte tegenvaller op te vangen.

Een hoge ambtenaar werd werkloos omdat zijn afdeling opgeheven werd. Hij klaagde steen en been dat zijn inkomen van twee ton naar ongeveer anderhalve ton daalde. Vanwege de hoge verplichtingen en zijn zeer royale levensstandaard kwam hij in de problemen. Hij had nooit iets gespaard, omdat hij ervan uitging dat hij altijd genoeg zou

verdienen. Hij was niet in staat op korte termijn terug te schakelen tiaar een lager uitgavenpatroon.

Ga zorgvuldig om met wat Je hebt

Onderhoud van goederen kan de levensduur aanmerkelijk verlengen. Een fiets binnen zetten in plaats van buiten laten staan en af en toe goed onderhouden en smeren is echt beter. Een huis op tijd (laten) schilderen voorkomt houtrot waardoor het huis in waarde daalt.

In de loop der jaren heb ik een probaat middel ontdekt tegen een slecht humeur. Ik verzamel alle schoenen uit de kast en kleren die kapot zijn of gestreken moeten worden. Als ik na een paar uur een berg glanzend gepoetste schoenen zie en er in mijn klerenkast voor een hele poos kleren ‘klaar’ hangen, dan is mijn humeur altijd beter. Door goed voor mijn kleding en schoenen te zorgen heb ik ook goed voor mezelf gezorgd. Ik kan er dan weer even tegen.

Marja besloot geen nieuwe kleren meer te kopen en haar overvolle kast te beschouwen als ‘het nieuwe boetiekje’ dat ze ontdekt had. Ze vertelt nog jaren vooruit te kunnen. Ze legt zich nu toe op het vermaken of veranderen. Vroeger kwam ze met stapels ‘koopjes' thuis, en probeerde ze haar man te overtuigen van het feit dat ze weer zoveel bespaard had.

Gebruik Iets helemaal op

Als iemand twintig appelen koopt en er eentje weggooit, dan vindt iedereen dat dom en weggegooid geld. Maar telkens ongeveer een twintigste deel van je tandpasta, je wasmiddel of je dure gezichtscrème weggooien wordt heel normaal gevonden. We doen dat niet expres, maar gedachteloos of omdat het ons niet interesseert. Doe maar eens een proef en gooi de tube tandpasta die je naar je idee heel goed uitgeknepen hebt de volgende keer niet weg. Snijdt of knip een stuk van een aantal centimeters overdwars van de tube, zodat je erin kunt kijken en kunt zien hoeveel er nog in zit; genoeg voor een week poetsen. Let op: het stuk dat je van een tube afknipt, schuif je met een beetje handigheid weer over het andere stuk om uitdrogen te voorkomen. Zulke verrassingen ontdek je ook bij wasmiddel uit een fles, zonnebrandcrème uit een tube, vla uit een fles, yoghurt uit een pak. Leer jezelf aan dat je vla- en yoghurtflessen of -pakken kunt laten uitdruipen of leegmaken met een flessenschraper of dat je op het laatst wat melk toevoegt en even goed schudt. Pindakaaspotten en jampotten maak je helemaal leeg met een pannenlikker. Bij afwasmiddel en vloeibaar wasmiddel voeg je water toe.

Van een handdoek die versleten is maak je kleine gastenhanddoekjes of washandjes en later, als die op hun beurt versleten zijn, dweilen of goot-steendoekjes. Het kan ook leuk zijn lang met iets te doen, omdat je eraan gehecht bent geraakt.

Mariëtte kwam terug van de stad waar ze een prachtige set roestvrijstalen pannen gezien had in zo’n mooie keukenwinkel. Ze overwoog ook

zo’n set te kopen. Bij thuiskomst liet ze dit plan varen, want ze realiseerde zich dat ze al jaren met allemaal verschillende pannen en pannetjes kookte en dat het eigenlijk prima ging. Bovendien had elk pannetje zijn eigen geschiedenis; het kleine geëmailleerde pannetje van de tijd dat ze op kamers woonde en waar ze nu altijd de peultjes in kookte. Een andere, die ze kocht omdat ie zo goed bij dat eerste pannetje paste. Eén pan had ze geruild met haar zus en er kwam er één heel goedkoop van de Emmauswinkel. En dan was er nog de snelkookpan die ze bij hun huwelijk hadden gekregen.

Doe het zelf

Zelf de band van je fiets plakken? De haren van de kinderen knippen? Je belastingbiljet invullen? Ramen lappen in plaats van de glazenwasser laten komen? Een kamer witten en behangen? Zelf groenten verbouwen? Er is ongelooflijk veel dat je zelf zou kunnen doen als je wat tijd weet vrij te maken en er een beetje lol in hebt.

Naast het financiële voordeel is het ook prettig om te merken dat je jezelf kunt redden, dat je niet afhankelijk bent van een ander. Soms moet je eerst een cursus volgen om te leren hoe het moet. Er zijn bijvoorbeeld cursussen kleding naaien, klussen in huis, stoelen matten, auto’s herstellen, haren knippen en koken, die door allerlei instellingen of volkshogescholen worden gegeven. Soms is een cursus niet nodig en kom je met een les- of instructieboek al een heel eind.

Boorden en manchetten van overhemden keren is een werkje dat ik echt leuk vind. Naar een kapper ga ik nog steeds om mijn haar te laten knippen, maar het verven doet Rob (hij beklaagt zich alleen over de te krappe plastic handschoenen die bij de verf zitten), meteen zeer goed resultaat. Groenten verbouwen is weer mijn hobby en Rob plakt de banden van de fietsen.

Denk eens na wat je de komende periode zelf zou kunnen gaan doen, of waarin je je kunt bekwamen.

Doe het samen

Een oudere heer uit België, die de cursus ‘Je geld of je leven’ in Tilburg bijwoonde, gaf twee tips om rijk te worden: ‘Een goed inkomen en... trouwen.’ Daar moesten we erg om lachen, maar er is weinig tegenin te brengen.

Samen kun je stukken voordeliger leven dan in je eentje. Huisvesting, woninginrichting, energie, voeding, bijna alles is in verhouding voordeliger als je samenwoont. Toch is er een groeiend aantal mensen dat ervoor kiest alleen te wonen. Of je wilt niet alleen wonen, maar je kunt geen geschikte partner vinden. Misschien komt er ooit een vrekkenhuwelijks-bureau: ‘Zuinig heer, geen bartype, niet rokend en gek op kapjes, zoekt kleine partner om samen te sparen voor oude dag.’ Maar zo ver is het nog niet.